عارضه خشكيدگي خوشه خرما
بررسي اثرات نوع و زمان پوشش خوشه در جلوگيري يا كاهش احتمالي خسارت عارضه خشكيدگي خوشه خرما
چكيده
در چند ساله اخير عارضه پژمردگي و خشكيدگي خوشه خرما مهمترين معضل توليدكنندگان خرما در استانهاي كرمان، هرمزگان، خوزستان، بوشهر، فارس و سيستان و بلوچستان بوده است. عارضه معمولاً در مرحله تبديل خارك به رطب مشاهده ميشود. بررسيهاي مقدماتي نشان داده است كه عوامل آب و هوايي در بروز و تشديد عارضه و رعايت نكات به زراعي در نخلستانها در كاهش خسارت آن بسيار موثر ميباشند.
در اين تحقيق اثرات دو فاكتور نوع و زمان پوشش خوشههاي خرما بصورت آزمايش فاكتوريل در قالب طرح بلوكهاي كامل تصادفي با 8 تكرار و بر روي ارقام مضافتي در جيرفت، مرداسنگ در رودان هرمزگان و كبكاب در بوشهر در طي سالهاي 1381-1380 مورد مطالعه قرار گرفت. فاكتور پوشش شامل چهار نوع پوشش سبد حصيري، كيسه كنفي، كيسه پلاستيكي و كيسه توري پارچهاي در مقايسه با شاهد بدون پوشش و فاكتور زمان پوشش شامل پوشش خوشهها در مرحله كيمري و اوايل مرحله خارك بود. نمونهبرداري به منظور تعيين ميزان خسارت عارضه در تيمارهاي آزمايشي در زمان برداشت محصول صورت گرفت.
دادههاي دو ساله آزمايش تجزيه مركب گرديد و ميانگين تيمارها با استفاده از آزمون چند دامنهاي دانكن مورد مقايسه قرار گرفت. نتايج مربوط به سه منطقه آزمايش بشرح زير است.
اثر فاكتور پوشش بر روي كاهش خسارت عارضه در ارقام مرداسنگ در رودان هرمزگان، مضافتي در جيرفت و كبكاب در بوشهر معنيدار گرديده است. اثر فاكتور زمان پوشش در مناطق هرمزگان و جيرفت معنيدار نبوده ولي در منطقه بوشهر معنيدار گرديده است.
در منطقه رودان، پوشش كيسه پلاستيكي با ميانگين خسارت 8/23% در گروه A ، پوششهاي حصيري و توري پارچهاي به ترتيب با 17/31% و 57/34% در گروه AB ، كنفي با 31/49% در گروه BC و شاهد با ميزان 4/58 درصد در گروه C قرار گرفتند.
در منطقه جيرفت، پوشش حصيري با ميانگين خسارت 5/16% در كلاس A ، كيـسه كنفي با 5/23% در كلاس B ، كيسه پارچه توري با 27% در كلاسBC ، كيسه پلاستيكي با 35% در كلاس CD و شاهد بدون پوشش با 66% در كلاس D قرار گرفتند
در منطقــه بوشهر پوششهاي حصيري، گوني كنفي و گوني پلاستيكي به ترتيب با ميانگين خسارت 62/3 %، 96/3% و 4% در گروه A ، توري پارچهاي با 16/5 در گروه B و شاهد با 81/17 در گروه C قرار گرفتند. از نظر زمان پوشش، پوشش خوشهها در اواسط مرحله كيمري و اوايل مرحله خلال به ترتيب با ميانگين خسارت 69/6% و 14/7% در گروههاي A و B قرار گرفتند.
نتيجه نهايي آنكه پوشش خوشهها با سبدحصيري در اواسط مرحله كيمري يا ابتداي مرحله خلال بدليل تأثير مطلوب در كاهش خسارت عارضه در هر سه منطقه، ارزان بودن، فراواني و امكان دسترسي دائمي به ماده اوليه و استفاده از ضايعات برگ نخل خرما جهت تهيه آن و همچنين امكان استفاده از آن در طي چند سال (4-3 سال) به عنوان بهترين نوع پوشش جهت كاهش خسارت عارضه پژمردگي و خشكيدگي خوشه خرما معرفي ميگردد.
شماره طرح:016 -80-23-100
مجري: حسين پژمان (هماهنگ كننده ) دريني ، ايزدي ، داوديان
محل اجرا : جيرفت ، شبانكاره ، برازجان ، هرمزگان (حاجي آباد)
بررسي اثرات ميانه كاري با يونجه و سورگوم روي عارضه پژمردگي و خشكيدگي خوشه خرما
چكيده
عارضه پژمردگي و خشكيدگي خوشه خرما در چند ساله اخير مهمترين معضل توليدكنندگان خرما در استانهاي كرمان، هرمزگان، خوزستان، بوشهر، فارس و سيستان و بلوچستان بوده است. عوامل آب و هوايي بويژه افت ناگهاني رطوبت نسبي هوا توأم با افزايش دما و وزش بادهاي گرم و خشك در بروز و تشديد عارضه نقش مهمي را ايفا ميكنند. تعديل شرايط حرارتي و رطوبتي در نخلستانها و افزايش مقاومت درختان خرما در مقابل تنشهاي محيطي در كاهش خسارت عارضه نقش مثبت داشتهاند.
در اين تحقيق اثرات ميانه كاري با يونجه و سورگوم به عنوان عامل تعديل كننده شرايط حرارتي و رطوبتي در نخلستان در مقايسه با تيمار شاهد (بدون ميانه كاري) و در قالب طرح بلوكهاي كامل تصادفي و با 8 تكرار بر روي ارقام مضـافتي در جـيرفت و كبكـاب در بوشهر در طـي سـالهاي 81 -1380 مورد بررسي قرار گرفت. نتايج حاصله از تجزيه آماري مركب دو ساله دادهها در دو منطقه به تفكيك نشان ميدهدكه بين تيمار ميانهكاري و شاهد اختلاف آماري معنيداري در سطح يك درصد وجود دارد.
در مقايسه ميانگين تيمارها به روش آزمون چنددامنهاي دانكن در منطقه جيرفت و بر روي رقم مضافتي تيمارهاي سورگوم ، يونجه و شاهد با ميانگين خسارت 16، 25 و 95 درصد به ترتيب در كلاسهايA ،B وC قرارگرفتهاند و در منطقه بوشهر و بر روي رقم كبكاب تيمارهاي سورگوم و يونجه با ميانگين خسارت 06/11 و 43/11 در كلاس A و تيمار شاهد با ميانگين خسارت 62/31 در گروه B قرار گرفتند.
نتايج نشان ميدهد كه در صورت وجود آب كافي، ميانه كاري با يونجه و سورگوم بدليل اثر قابل توجهي كه در كاهش خسارت عارضه پژمردگي و خشكيدگي خوشه خرما دارد، توصيه ميگردد.
شماره طرح: 0016-80-23-100
محل اجرا : جيرفت ، شبانكاره و برازجان